สภาเภสัชกรรม : The Pharmacy Council

คู่มือสำหรับเภสัชกรในการต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม

การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมไม่ใช่การสอบ แต่เป็นการอ่านบทความทางวิชาการ หรือการเข้าร่วมประชุมวิชาการ เพื่อเก็บสะสมจำนวนหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องให้ครบ 100 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง ในระยะเวลา 5 ปี ผู้ที่เก็บหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องไม่ครบตามกำหนด จะไม่ถูกเพิกถอนใบอนุญาต แต่จะถูกพักใช้ใบอนุญาตชั่วคราว เป็นระยะเวลาจนกว่าจะเก็บหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องที่ขาดจนครบ

1. ทำไมสภาเภสัชกรรมจึงต้องกำหนดให้มีการต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม?
วิชาชีพเภสัชกรรมเป็นวิชาชีพที่เกี่ยวกับยา ซึ่งองค์ความรู้มีการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นเพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่นกับประชาชน ว่าผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมเป็นผู้มีความรู้ความสามารถและประสบการณ์ ในการประกอบวิชาชีพอยู่ในมาตรฐานและมีความทันสมัยอยู่เสมอ และกระแสสังคมที่มีการตรวจสอบเพิ่มขึ้นในปัจจุบันถึงคุณภาพการบริการ บนพื้นฐานความเหมาะสมและข้อมูลวิชาการสนับสนุน สภาเภสัชกรรมจึงต้องกำหนดให้มีการต่ออายุใบอนุญาต โดยอ้างอิงกับหลักประกันด้านการศึกษาต่อเนื่องที่กำลังดำเนินการในทุกสาขาวิชาชีพทางการแพทย์

2. การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมคือ "การสอบ" ใช่หรือไม่ ?
การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม "ไม่ใช่การสอบ" แต่เป็น "การเข้าร่วม กิจกรรม" เช่น การอ่านบทความวิชาการ การเข้าร่วมอบรม สัมมนา ประชุมวิชาการ เพื่อเก็บสะสมจำนวนหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง (continuing education credit; CE credit) ให้ครบตามหลักเกณฑ์ที่สภาเภสัชกรรมกำหนด

3. การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมแตกต่างจาก "การสอบความรู้เพื่อขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม" อย่างไร?
การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม ใช้สำหรับผู้ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมแล้ว และไม่ใช่การสอบ ในขณะที่การสอบความรู้เพื่อขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม ใช้สำหรับผู้ที่จบหลักสูตรเภสัชศาสตรบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยเอกชนในประเทศไทย หรือจากมหาวิทยาลัยต่างประเทศ ซึ่งเป็นผู้ที่ยังไม่ได้มีใบประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม จึงต้องผ่านการสอบองค์ความรู้ทางเภสัชศาสตร์ทั้งหมด ก่อนได้รับใบประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม

4. การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมมีหลักเกณฑ์อย่างไร?
ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมที่ประสงค์จะประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม จะต้องต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมทุก 5 ปี โดยต้องเข้าร่วมหรือมี "กิจกรรม" เพื่อสะสมจำนวนหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องทั้งหมดไม่น้อยกว่า 100 หน่วยกิต และจะต้องมีจำนวนหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องไม่น้อยกว่าปีละ 10 หน่วยกิต

5. การเข้าร่วม "กิจกรรม" ใดที่ทำให้ได้มาซึ่งหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง?
กิจกรรมที่จะได้มาซึ่งหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องได้แก่ การเข้าประชุมวิชาการ และ/หรือ การศึกษาด้วยตนเองจากบทความทางวิชาการ

6. ใครจะเป็นคนจัดกิจกรรมการศึกษาต่อเนื่อง?
สถาบันหลักและสถาบันสมทบของสภาเภสัชกรรม
สภาเภสัชกรรมจะให้การรับรองสถาบันหลัก ได้แก่ คณะเภสัชศาสตร์ สมาคมหรือชมรมวิชาชีพ และโรงพยาบาลที่มีศักยภาพในการจัดกิจกรรม
นอกจากนี้สถาบันหลักยังสามารถให้การรับรองสถาบันหรือหน่วยงานที่มีศักยภาพในการจัดกิจกรรมการศึกษาต่อเนื่องแต่ขาดคุณสมบัติบางประการ ให้เป็นสถาบันสมทบในการจัดกิจกรรมได้ (ดูรายละเอียดได้จากประกาศสภาเภสัชกรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม หมวดที่ 4)

7. การเข้าร่วมการประชุมวิชาการแบบใดที่ผู้เข้าร่วมประชุมจะได้หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง?
ได้แก่การเข้าร่วมการประชุมวิชาการที่สถาบันหลักของสภาเภสัชกรรม ให้การรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องแล้ว

8. ถ้าเข้าร่วมการประชุมวิชาการที่ผู้จัดการประชุมไม่ได้ขอรับการรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรม จะมีสิทธิได้รับหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสภาเภสัชกรรมหรือไม่?
ในกรณีนี้ ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมสามารถยื่นขอรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมได้ในภายหลัง (ดูรายละเอียดได้จากประกาศสภาเภสัชกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม หมวดที่ 5)

9. การศึกษาบทความทางวิชาการแบบใดที่ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมจะได้หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง?
การศึกษาบทความทางวิชาการที่สถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมให้การรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องแล้ว

10. ถ้าศึกษาบทความทางวิชาการด้วยตนเองจากบทความทางวิชาการ ที่ไม่ได้ขอรับการรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรม จะมีสิทธิได้รับหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสภาเภสัชกรรมหรือไม่?
ในกรณีนี้บทความทางวิชาการนั้นต้องได้รับการรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากองค์การอื่นแล้ว (เช่น บทความ CE ที่ตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์/เภสัชศาสตร์ และอื่นๆที่เกี่ยวข้อง) ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมสามารถยื่นขอรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมได้ในภายหลัง (ดูรายละเอียดได้จากประกาศสภาเภสัชกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม หมวดที่ 5)

สำหรับบทความทางวิชาการที่ไม่ได้ขอรับการรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากองค์การใด ๆ เลย ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมไม่สามารถยื่นขอรับรองและกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรม

11. เมื่อใดจะถือว่าท่านได้รับหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง ?
เมื่อได้รับเอกสารรับรองหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง หลังจากเข้าร่วมประชุมวิชาการที่ได้รับการรับรองหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมตลอดทั้งการประชุม หรือ อ่านบทความทางวิชาการที่ได้รับการกำหนดหน่วยกิตจากสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมที่ปรากฏบน website ของสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมหรือในวารสารทางวิชาการ แล้วตอบคำถามท้ายบทความได้ถูกต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ 70

12. ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมต้องทำอะไรบ้างเมื่อครบกำหนดระยะเวลาการต่ออายุใบอนุญาตฯ?
เมื่อครบระยะเวลาในการต่อใบอนุญาตฯ ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมต้องยื่นคำขอพร้อมเอกสารรับรองการได้รับหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง และเอกสารอื่นตามที่สภาเภสัชกรรมกำหนด ต่อสภาเภสัชกรรมด้วยตนเอง หรือไปรษณีย์ตอบรับ ก่อนที่จะถึงวันที่ใบอนุญาตหมดอายุไม่น้อยกว่า 90 วัน และสภาเภสัชกรรมจะแจ้งผลการต่ออายุให้ทราบก่อนวันถึงวันที่ใบอนุญาตฯ หมดอายุ

13. เมื่อเข้าร่วมประชุมวิชาการ 1 ครั้งผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมจะได้รับหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องเท่าไร?
ในการเข้าร่วมประชุมวิชาการ 1 ครั้ง ผู้เข้าร่วมประชุมจะได้หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องของการประชุมนั้นซึ่งขึ้นกับจำนวนชั่วโมงและรูปแบบของการประชุม โดยสภาเภสัชกรรมกำหนดให้ 1 ชั่วโมงปฏิบัติการ = 0.25 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง และ 1 ชั่วโมงบรรยาย = 1 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง ขึ้นกับรูปแบบและเนื้อหาของหัวข้อการบรรยายนั้น

โดยงานประชุมที่มีการเตรียมการล่วงหน้าอย่างดีจะสามารถประกาศในผู้ประสงค์จะเข้าประชุมทราบถึงจำนวนหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องที่ผู้เข้าร่วมการประชุมจะได้รับก่อนล่วงหน้า (สถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมสามารถพิจารณาหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องได้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน นับแต่วันรับเรื่องจากผู้จัดการประชุม)

14. ในการอ่านบทความทางวิชาการ 1 เรื่อง ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมจะได้รับหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องเท่าไร?
บทความ 1 เรื่อง สถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมจะกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องให้ระหว่าง 1-4 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง

15. บทความทางวิชาการแต่ละเรื่องจะได้รับการประเมินให้หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องเท่ากันหรือไม่?
ไม่เท่ากัน ขึ้นกับความยาวของบทความ, ระดับความยากง่าย และจำนวนคำถามท้ายบทความ โดยคำนวณจากสูตร Mergener's Formula^a

เวลาที่คาดว่าจะใช้ในการอ่านบทความ (นาที) = -22.3 + (0.00209 x จำนวนคำซึ่งไม่รวมรูปและตาราง) + (2.78 x จำนวนคำถามท้ายบท) + (15.5 x ความยาก*) x 0.9

*ระดับความยาก : ง่ายมาก = 1; ค่อนข้างง่าย = 2; ปานกลาง = 3; ยาก = 4; ยากมาก = 5

จากนั้นนำเวลาที่คาดว่าจะใช้ในการอ่านบทความที่คำนวณได้ มากำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง ดังนี้
การกำหนดหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง จากสูตรคำนวณ

เวลาที่คาดว่าจะใช้ในการอ่านบทความที่คำนวณได้ (นาที)
15-30
31-45
46-60
61-75
76-90
91-105
106 >= 120

จำนวนหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
1.0
1.5
2.0
2.5
3.0
3.5
4.0

^aMergener MA. A Preliminary Study to Determine the Amount of Continuing Education Credit to Award for Home Study Programs. American Journal of Pharmaceutical Education 1991; 55: 263-266.

16. การตอบคำถามท้ายบทความเปิดหนังสือดูได้หรือไม่?
สามารถเปิดหนังสือดูได้ เนื่องจากจุดประสงค์ของการศึกษาต่อเนื่องมุ่งเน้นให้ผู้ศึกษาบทความตระหนักถึงพัฒนาการขององค์ความรู้ ผู้ศึกษาบทความไม่จำเป็นต้องจำได้ทั้งหมดในการอ่านครั้งเดียว แต่สามารถกลับไปทบทวนได้เมื่อต้องการ

17. ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมควรจะเก็บหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องเท่าไรต่อปี?
ใน 1 ปี ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมควรจะเก็บหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องให้ได้ประมาณ20 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง

ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างกิจกรรมเพื่อให้ได้หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องเพียงพอในระยะเวลา 1 ปี

แบบที่ 1 อ่านบทความ 5 เรื่อง
- บทความ 4 เรื่อง (เรื่องละ 4* หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง) = 16 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
- บทความ 1 เรื่อง (เรื่องละ 3* หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง) = 3 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
รวมหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง = 16 + 3 = 19 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง

แบบที่ 2 เข้าร่วมประชุมวิชาการ 1 ครั้ง และอ่านบทความ 2 เรื่อง
- ประชุมวิชาการ 1 ครั้ง ระยะเวลา 3 วัน = 16 ชั่วโมงบรรยาย คิดเป็น 16x 1
= 16 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
- บทความ 2 เรื่อง (เรื่องละ 2* หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง)
= 4 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
รวมหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง = 16 + 4 = 20 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง

แบบที่ 3 เข้าร่วมประชุมวิชาการ 2 ครั้ง
- การประชุม A ระยะเวลา 2 วัน = 10 ชั่วโมงบรรยาย คิดเป็น 10x1
= 10 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
- การประชุม B ระยะเวลา 3 วัน = 8 ชั่วโมงบรรยาย + 8 ชั่วโมงปฎิบัติการ
คิดเป็น (8x1) + (8x0.25) = 10 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง
รวมหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง = 10 + 10 = 20 หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง

* กำหนดโดยสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรม

18. ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมจะต้องเสียค่าใช้จ่ายประมาณเท่าไรในการทำกิจกรรมเพื่อให้ได้มาซึ่งหน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่องในหนึ่งปี
การเข้าประชุมวิชาการอาจต้องจ่ายค่าลงทะเบียน ในกรณีที่อ่านบทความทางวิชาการจากวารสารอื่นๆ ค่าใช้จ่ายขึ้นกับข้อกำหนดของวารสารนั้นๆ

สำหรับการอ่านบทความผ่าน website ของสถาบันหลักของสภาเภสัชกรรมไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ

19. การต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม จะรับประกันความมีจรรยาบรรณ ของเภสัชกรหรือไม่?
วัตถุประสงค์ของการต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมก็เพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่นกับประชาชนว่า ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมเป็นผู้มีความรู้ความสามารถและประสบการณ์ ในการประกอบวิชาชีพอยู่ในมาตรฐานและมีความทันสมัยอยู่เสมอ

ดังนั้นการต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรมจึงไม่สามารถรับประกันความมีจรรยาบรรณอย่างครบถ้วนของเภสัชกรได้

20. วิชาชีพอื่นๆ มีความเคลื่อนไหวในเรื่องการศึกษาต่อเนื่องและการต่ออายุใบอนุญาตอย่างไร?
ขณะนี้ สภาการพยาบาลได้ทำการแก้ไขพระราชบัญญัติวิชาชีพการพยาบาลเรียบร้อยแล้ว ซึ่งมีผลบังคับในการต่ออายุใบอนุญาตย้อนหลังสำหรับผู้ที่เคยได้รับใบอนุญาต ส่วนแพทยสภา ได้จัดตั้งองค์กรสำหรับดำเนินการเกี่ยวกับการศึกษาต่อเนื่องเสร็จเรียบร้อยแล้วและกำลังดำเนินการแก้ไขพระราชบัญญัติวิชาชีพ สำหรับทันตแพทยสภา กำลังอยู่ในระหว่างการดำเนินการ

21. ทำไมสภาเภสัชกรรมต้องเคลื่อนไหวในเรื่องการศึกษาต่อเนื่องและการต่ออายุใบอนุญาต
พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติที่กำลังอยู่ระหว่างการร่าง มีการกำหนดว่าบุคคลากรสาธารณสุขทุกสาขา ต้องมีระบบควบคุมคุณภาพสำหรับการให้บริการสาธารณสุขสำหรับประชาชน มิฉะนั้นอาจมีการตั้งองค์กรอิสระเพื่อตรวจสอบแทนองค์กรวิชาชีพ ซึ่งอาจทำให้วิชาชีพเภสัชกรรมสูญเสียความเป็นวิชาชีพอิสระได้

22. หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อได้ที่ใดบ้าง?
ติดต่อได้ที่

สำนักงานเลขาธิการสภาเภสัชกรรม
อาคาร 6 ชั้น 7 สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
กระทรวงสาธารณสุข นนทบุรี 11000
โทรศัพท์ 0-2590-1877
Email : pharthai@fda.moph.go.th
Website : www.pharmacycouncil.org