การติดเชื้อเอชไอวี (Human Immunodeficiency Virus; HIV) ยังคงเป็นประเด็นสำคัญด้านสาธารณสุขทั่วโลก โดยเฉพาะในกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศซึ่งเป็นประชากรหลักที่มีความเสี่ยงสูง การใช้ยาต้านไวรัสเพื่อป้องกันการติดเชื้อก่อนการสัมผัสเชื้อ (Pre-Exposure Prophylaxis; PrEP) ได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิภาพสูง โดยสูตรที่ใช้ในปัจจุบัน เช่น tenofovir disoproxil fumarate/emtricitabine (TDF/FTC) หรือ tenofovir alafenamide/emtricitabine (TAF/FTC) สามารถลดการติดเชื้อได้มากกว่าร้อยละ 90 แต่ยังมีข้อจำกัดสำคัญ คือ จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือในการรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ หากขาดความต่อเนื่องในการรับประทานยาจะทำให้ประสิทธิผลลดลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV ด้วยเหตุนี้จึงได้มีการพัฒนายากลุ่มใหม่ที่มีฤทธิ์ยาวนาน เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว เช่น ยา lenacapavir ซึ่งเป็นยากลุ่ม capsid inhibitors ได้รับการออกแบบให้ออกฤทธิ์ต่อเนื่องและสามารถฉีดใต้ผิวหนังทุก 6 เดือน ปัจจุบันได้มีการศึกษาทางคลินิกเกี่ยวกับประสิทธิภาพของการใช้ lenacapavir ในการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ชนิด PrEP คือ PURPOSE 1 study และ PURPOSE 2 study ผลการศึกษาทั้งสองการศึกษาพบว่า lenacapavir สามารถลดการติดเชื้อเอชไอวีได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยในผู้หญิงสามารถป้องกันได้ถึงร้อยละ 100 และในกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายได้ถึงร้อยละ 96 นับเป็นผลลัพธ์ที่ดีเมื่อเปรียบเทียบกับยาต้านไวรัสทั้ง TDF/FTC และ TAF/FTC ชนิดรับประทานรูปแบบเดิมอย่างชัดเจน โดยสรุป lenacapavir ถือเป็นการพัฒนาที่สำคัญของการป้องกันเอชไอวีในอนาคต ด้วยรูปแบบการใช้ที่สะดวก และประสิทธิภาพสูง อาจมีบทบาทสำคัญในการลดปัญหาของการใช้ยา PrEP แบบเดิมและช่วยให้เข้าถึงเป้าหมายการยุติปัญหาเอดส์ในระดับโลกเพิ่มมากขึ้น

lenacapavir, HIV, PrEP