องค์การอนามัยโลก (World Health Organization; WHO) ได้เสนอ WHO analgesic ladder เป็นกรอบมาตรฐานสำหรับการจัดการอาการปวดจากมะเร็งอย่างเป็นระบบ โดยแนะนำให้ใช้ opioids ในผู้ป่วยที่มีอาการปวดระดับปานกลางถึงรุนแรงและยังคงเน้นบทบาทของ opioids เป็นองค์ประกอบสำคัญของการรักษาอาการปวดจากมะเร็งในแนวทางฉบับปรับปรุงล่าสุด อย่างไรก็ตาม ในหลายประเทศโดยเฉพาะประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง การเข้าถึงมอร์ฟีน (morphine) และ strong opioids อื่นยังคงมีข้อจำกัดจากกฎระเบียบด้านการควบคุมยา ระบบการจัดหา ความพร้อมของผลิตภัณฑ์ ตลอดจนความรู้และทัศนคติของบุคลากรทางการแพทย์ ส่งผลให้ผู้ป่วยจำนวนมากยังได้รับการบรรเทาอาการปวดไม่เพียงพอ (undertreatment) ในบริบทดังกล่าว ทรามาดอล (tramadol) ซึ่งเป็น opioids ที่มีกลไกการออกฤทธิ์แบบผสม จึงยังคงมีบทบาทสำคัญในเวชปฏิบัติ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีอาการปวดระดับปานกลาง ผู้ป่วยที่ยังไม่เคยได้รับ opioid (opioid-naive) หรือในสถานพยาบาลที่มีข้อจำกัดด้านการเข้าถึง strong opioids บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอมุมมองเชิงปฏิบัติสำหรับเภสัชกร โดยสรุปหลักฐานด้านเภสัชวิทยา ประสิทธิผล ความปลอดภัย ปัจจัยทำนายการตอบสนองและแนวทางการประยุกต์ใช้ในบริบทประเทศไทย วัตถุประสงค์การเรียนรู้ 1. อธิบายข้อมูลประสิทธิผล ความปลอดภัย ข้อจำกัดของ tramadol ในการจัดการอาการปวดจากมะเร็งได้ 2. จำแนกผู้ป่วยที่มีแนวโน้มได้รับประโยชน์จาก tramadol และผู้ป่วยที่ควรหลีกเลี่ยงหรือใช้ด้วยความระมัดระวังได้ 3. ทราบบทบาทของเภสัชกรในการคัดเลือกผู้ป่วย ปรับขนาดยา เฝ้าระวังอันตรกิริยาระหว่างยาและติดตามผลการรักษาได้

ทรามาดอล, ผู้ป่วยมะเร็ง