หลักการและเหตุผล
ความปลอดภัยจากการใช้ยาในชุมชน มีปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลายปัจจัย ได้แก่ ผู้ใช้ยา ผู้สั่งใช้ยา ผู้ผลิต การกระจายยา และการกํากับดูแลตามกฎหมาย จากการทบทวนงานวิจัยในประเทศไทยที่เกี่ยวข้องพบว่า สาเหตุส่วนหนึ่งเกิดจากผู้ใช้ยาขาดความรู้ที่ถูกต้อง มีความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง และมีแหล่งกระจายยาผิดกฎหมาย ผลจากการสํารวจร้านค้าปลีกในระดับตําบลภายใต้โครงการส่งเสริมการใช้ยาปลอดภัยในชุมชนของสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา ในปี พ.ศ. 2560 จํานวน 4,128 ร้าน (23 จังหวัด) และปี พ.ศ. 2561 จํานวน 887 ร้าน (28 จังหวัด) พบว่า ร้านค้าปลีกจํานวนมากขายยาอันตราย เช่น ยาปฏิชีวนะ ยาสเตียรอยด์ นอกจากนี้ยังพบผลิตภัณฑ์ที่มีการปนเปื้อนของสารสเตียรอยด์ เช่น ยาแผนโบราณ ยาสมุนไพร ซึ่งพบหลากหลายรูปแบบ ได้แก่ ยาผง ยาเม็ด ยาลูกกลอน ยานํ้า ยาต้ม ยาหม้อ ยากษัยเส้น ยาประดง เป็นต้น การดําเนินการเชิงรุกในชุมชนเพื่อเสริมสร้างศักยภาพของประชาชนให้มีทักษะในการคุ้มครองตนเองและครอบครัวในการใช้ยาอย่างสมเหตุผลจึงมีความสําคัญเป็นอย่างยิ่ง
กระทรวงสาธารณสุข โดยคณะทํางานพัฒนาระบบการใช้ยาอย่างสมเหตุผลและปลอดภัยในชุมชน (RDU Community) ภายใต้การทํางานของคณะทํางานพัฒนาระบบเภสัชกรรม กระทรวงสาธารณสุข ร่วมกับ สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา ศูนย์วิชาการเฝ้าระวังและพัฒนาระบบยา (กพย.) สํานักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) อาจารย์จากคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยต่าง ๆ และสํานักงานสาธารณสุขจังหวัด/โรงพยาบาลได้ร่วมกันจัดทําแนวทางการดําเนินงานพัฒนาระบบการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในชุมชนขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานและผู้เกี่ยวข้องใช้เป็นแนวทางในการดําเนินงานในชุมชน โดยเชื่อมโยงกับ 5 กิจกรรมหลัก (5 key activities) อย่างเป็นระบบ การดําเนินงานเริ่มจากการจัดทําระบบข้อมูลการเฝ้าระวังความปลอดภัยด้านยาในโรงพยาบาล (Proactive Hospital based Surveillance) ส่งต่อข้อมูลให้กับชุมชนนําไปแก้ไขปัญหาในพื้นที่ เพื่อให้เกิดการเฝ้าระวังความปลอดภัยด้านยาเชิงรุกในชุมชน (Active Community based Surveillance) โดยทำงานร่วมกับทุกภาคส่วนในชุมชน (Community Participation) เพื่อให้ประชาชนและชุมชนมีความรอบรู้ด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล (RDU Literacy) รวมถึงการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในภาคเอกชน (Good Private Sector) โดยการดําเนินการดังกล่าวควรจะมีผู้รับผิดชอบทั้งในสถานบริการสุขภาพ และชุมชนในระดับอําเภอ ระดับจังหวัด ระดับเขต ที่เรียกว่า “RDU Coordinator” ซึ่งเป็นผู้ที่มีความรู้และทักษะในการบริหารจัดการด้านยา และผลิตภัณฑ์สุขภาพ การส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล รวมทั้งแก้ไขปัญหาเชิงระบบทั้งในสถานบริการสุขภาพ และในชุมชน
กองบริหารการสาธารณสุขจึงได้จัดโครงการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาศักยภาพ RDU Coordinator เพื่อเพิ่มพูนความรู้และทักษะของ RDU Coordinator ทุกระดับ ตั้งแต่ระดับตำบลระดับอำเภอ และระดับจังหวัด ซึ่งเป็นความรู้และทักษะในการบริหารจัดการด้านยา และผลิตภัณฑ์สุขภาพ การส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล รวมทั้งแก้ไขปัญหาเชิงระบบทั้งในสถานบริการสุขภาพ และในชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ผู้ป่วยและประชาชนได้รับความปลอดภัยจากการใช้ยาอย่างยั่งยืนต่อไป