ในยุคที่ระบบสุขภาพต้องเผชิญกับความท้าทายทั้งด้านทรัพยากรที่จำกัด ภาระโรคที่ซับซ้อน และความคาดหวังของประชาชนที่เพิ่มสูงขึ้น การตัดสินใจด้านสุขภาพไม่ว่าจะในระดับนโยบายหรือการดูแลรักษาผู้ป่วย ควรอยู่บนพื้นฐานของหลักฐานที่ถูกต้อง เชื่อถือได้ และมีความสอดคล้องกับบริบทของประเทศ เพื่อให้ประชาชนได้รับการดูแลที่เหมาะสมและมีคุณภาพสูงสุด การสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์ (evidence synthesis) โดยใช้วิธี systematic review และ meta-analysis จัดเป็นเครื่องมือสำคัญที่ได้รับความสนใจอย่างมากในวงการวิจัยสุขภาพ เนื่องจากช่วยรวบรวม วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลจากงานวิจัยที่มีอยู่ เพื่อนำไปใช้สนับสนุนการตัดสินใจต่าง ๆ อย่างมีหลักฐานรองรับ อย่างไรก็ตาม พบว่างานสังเคราะห์หลักฐานจำนวนไม่น้อยยังขาดมาตรฐาน ทั้งในด้านวิธีวิจัย การรายงานผล หรือการใช้ข้อมูลที่เหมาะสม ส่งผลให้ความน่าเชื่อถือและการนำไปใช้จริงยังมีข้อจำกัด
โดยเฉพาะในประเทศที่มีทรัพยากรจำกัด เช่น ประเทศไทย การดำเนินงานด้าน evidence synthesis ยังคงประสบความท้าทายในหลายขั้นตอน เช่น การเข้าถึงฐานข้อมูล การคัดเลือกข้อมูลที่มีคุณภาพ การวิเคราะห์ข้อมูลที่หลากหลาย รวมถึงการพัฒนาศักยภาพบุคลากรที่สามารถดำเนินการได้ตามมาตรฐานสากล ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเข้ามามีบทบาทในการพัฒนาเครื่องมือสนับสนุนงานสังเคราะห์หลักฐาน ซึ่งถือเป็นโอกาสในการเพิ่มประสิทธิภาพ แต่ก็ต้องอาศัยความเข้าใจและการประเมินการประยุกต์ใช้อย่างเหมาะสมในบริบทของประเทศ นอกจากนี้ แนวทางการสังเคราะห์หลักฐานในบางเรื่องซึ่งมีลักษณะเฉพาะของประเทศไทย เช่น การแพทย์แผนไทยและสมุนไพร หรือการทบทวนอย่างเร่งด่วน (rapid review) ยังไม่ครอบคลุมในแนวทางสากล จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาแนวทางเฉพาะที่ตอบสนองต่อข้อมูลและบริบทภายในประเทศโดยตรง อีกด้านหนึ่ง การส่งเสริมและพัฒนานักวิจัยรุ่นใหม่ให้มีทักษะที่จำเป็นในการดำเนินงานสังเคราะห์หลักฐานตามมาตรฐาน ก็ถือเป็นภารกิจสำคัญที่ต้องดำเนินควบคู่กัน เพื่อสร้างรากฐานความรู้และเครือข่ายนักวิจัยในระยะยาว
ทั้งนี้ ผู้กำหนดนโยบาย หน่วยงานวิชาชีพ และผู้จัดทำแนวเวชปฏิบัติ (clinical practice guideline) ต่างต้องการหลักฐานที่น่าเชื่อถือและสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทยในการใช้ประกอบการตัดสินใจ ซึ่งไม่สามารถพึ่งพาหลักฐานจากต่างประเทศเพียงอย่างเดียวได้ จากเหตุผลทั้งหมดข้างต้น จึงมีความจำเป็นในการจัดตั้งกลุ่ม ACTIVES (Advancing Collaboration, Translation, Innovation for Value in Evidence Synthesis) ขึ้น เพื่อเป็น “ศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญ (Hub of Talents)” ในการพัฒนางานสังเคราะห์หลักฐานของประเทศอย่างเป็นระบบ ยั่งยืน และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของระบบสุขภาพไทยในทุกระดับ

1.เพื่อจัดตั้งและพัฒนาศูนย์ ACTIVES ให้เป็นศูนย์กลางความเป็นเลิศด้านการสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์ของประเทศ โดยทำหน้าที่เชื่อมโยงเครือข่ายผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศ และเป็นกลไกกลางในการขับเคลื่อนงานวิจัยที่ตอบสนองต่อระบบสุขภาพไทยอย่างเป็นระบบและยั่งยืน
2.เพื่อยกระดับระเบียบวิธีการสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์ (Methodology Enhancement) โดยพัฒนาแนวทาง มาตรฐาน และข้อแนะนำที่เหมาะสมกับบริบทประเทศไทย รวมถึงพัฒนาและทดสอบการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อเพิ่มคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความโปร่งใสของกระบวนการสังเคราะห์หลักฐาน
3.เพื่อพัฒนาศักยภาพนักวิจัยและเครือข่ายด้านการสังเคราะห์หลักฐาน (Advancing Research Skills) ให้มีความรู้และทักษะตามมาตรฐานสากล ครอบคลุมทั้งนักวิจัยรุ่นใหม่และผู้มีประสบการณ์ ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ ระบบพี่เลี้ยง และความร่วมมือระดับนานาชาติ
4.เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือกับผู้กำหนดนโยบายและภาคปฏิบัติ (Policy & Practice Partnership) ในการร่วมกำหนดโจทย์วิจัยที่มีความสำคัญเชิงระบบ และสนับสนุนการนำผลสังเคราะห์หลักฐานไปใช้ในการกำหนดนโยบาย การวางแผนระบบสุขภาพ และการตัดสินใจทางคลินิกอย่างมีหลักฐานรองรับ

ACTIVES Workshop in Evidence Synthesis

สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณกิรณา เวชคุณานุกูล เบอร์มือถือ 0800737090